Rehabilitacja kardiologiczna

Z Marcinem Baranowskim, dyrektorem ds. rehabilitacji w placówkach rehabilitacji stacjonarnej i opieki długoterminowej w ośrodkach MEDI-system rozmawia Małgorzata Grosman.

Rozsądnie dawkowany ruch jest doskonałym sposobem redukowania ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, a także ryzyka udarów mózgu i wielu innych schorzeń.

Zdrowie naszego serca jest uzależnione od naszego stylu życia. Niby zdajemy sobie z tego sprawę, ale najczęściej nie zastanawiamy się nad tym, dlaczego nasze postępowanie ma tak wielkie znaczenie.

Kwestia wpływu stylu życia na ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe jest dziś bezdyskusyjna. Najistotniejszym problemem jest ograniczenie procesów miażdżycowych w naczyniach krwionośnych. Zmiany miażdżycowe nie tworzą się nagle, ale są wynikiem wielu nakładających się na siebie czynników związanych z naszym zachowaniem. Można powiedzieć, że w kwestii chorób sercowo-naczyniowych nasze zdrowie jest głównie w naszych rękach. Ważna jest odpowiednia dieta, aktywny styl życia, umiejętne kontrolowanie poziomu stresu oraz racjonalne podejście do używek. U osób, które chorują na nadciśnienie tętnicze lub zaburzenia metaboliczne, np. na cukrzycę, ważne jest skuteczne leczenie tych przewlekłych chorób. Niestety problemem pozostaje konsekwentne stosowanie się do zaleceń.

Co jeśli nie przestrzegamy tych reguł?

Najgroźniejszymi czynnikami ryzyka chorób serca są: palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, otyłość i niewłaściwa dieta, wysoki poziom cholesterolu (frakcja LDL), cukrzyca, brak aktywności ruchowej. Szczególnie groźne jest kumulowanie się tych czynników. Zmiany miażdżycowe w śródbłonku naczyń stopniowo zaburzają przepływ krwi, co może doprowadzić do zamknięcia naczynia lub oderwania blaszki miażdżycowej, a to grozi zawałem serca. Należy zaznaczyć, że u osób chorych na nadciśnienie czy cukrzycę skuteczne leczenie może znacząco obniżyć ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Muszę jednak zauważyć, że mamy spore zaległości w temacie aktywności fizycznej. Rozsądnie dawkowany ruch jest doskonałym sposobem redukowania ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, a także ryzyka udarów mózgu i wielu innych schorzeń.

Na czym polega rehabilitacja kardiologiczna?

Obejmuje ona szeroki zakres działań związany z jednej strony z powrotem chorego do maksymalnej sprawności, a z drugiej z prewencją wtórną – eliminowaniem czynników pogłębiających chorobę. Powrót do sprawności zależy głównie od tolerancji pacjenta na wysiłek. Z tego względu istotnym elementem rehabilitacji jest trening wytrzymałościowy, siłowy i ogólnousprawniający. Pacjenci trenują oczywiście przy ścisłej kontroli parametrów krążeniowych, a rodzaj ćwiczeń dobrany jest indywidualnie przez lekarza prowadzącego. W ramach prewencji wtórnej uczy się pacjentów, jak radzić sobie ze stresem, zmienić dietę oraz, jeśli trzeba, jak poradzić sobie z uzależnieniem od papierosów. W trakcie rehabilitacji uczymy także, jak prowadzić możliwie „normalne" życie po incydentach kardiologicznych. Ci pacjenci mają mnóstwo obaw. W ramach rehabilitacji budujemy również świadomość pacjentów co do tego, jak ważne jest przyjmowanie zaleconych leków i regularne badania.

Każdy problem kardiologiczny i profilaktyka chorób serca wymagają rehabilitacji?

Podejście do rehabilitacji kardiologicznej bardzo się zmieniło w drugiej połowie XX wieku. Badania naukowe udowodniły korzystny wpływ aktywności ruchowej nawet po poważnych incydentach kardiologicznych. Dzisiaj zaleca się rehabilitację po zbiegach kardiochirurgicznych, u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, po zawałach serca, a także po wszczepieniu stymulatora czy kardiowertera-defibrylatora. Oczywiście są też sytuacje, w których aktywność ruchowa jest przeciwwskazana lub musi być prowadzona niezwykle ostrożnie. Dlatego bardzo ważna jest opieka lekarza i wyszkolonego personelu w profesjonalnych ośrodkach.

Czy pacjenci często korzystają z tej formy terapii?

O ile polska kardiologia poczyniła w ostatnich latach duże postępy, o tyle stan rehabilitacji kardiologicznej pozostawia wiele do życzenia. Z ubiegłorocznego raportu zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego wynika, że szacowana dostępność do rehabilitacji kardiologicznej w Polsce wynosi średnio niecałe dwadzieścia procent. Wynika to ze zbyt małej liczby placówek medycznych świadczących takie usługi. Sami kardiolodzy przyznają też, że problemem jest za mała determinacja lekarzy w kierowaniu pacjentów do tego typu oddziałów. Nieuświadomieni pacjenci rzeczywiście nie zawsze zdają sobie sprawę z możliwości takiej specjalistycznej rehabilitacji i część z nich pozostaje wykluczona z bardziej aktywnego życia.

Zapamiętaj!

Aktywność może zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Istotnym elementem rehabilitacji kardiologicznej powinien być dostosowany do możliwości chorego trening wytrzymałościowy, siłowy i ogólnousprawniający.

Rehabilitacja kardiologiczna obejmuje szeroki zakres działań związany z jednej strony z powrotem chorego do maksymalnej sprawności, a z drugiej z prewencją wtórną – eliminowaniem czynników pogłębiających chorobę.

Oczywiście są też sytuacje, w których aktywność ruchowa jest przeciwwskazana lub musi być prowadzona niezwykle ostrożnie. Dlatego bardzo ważna jest opieka lekarza i wyszkolonego personelu w profesjonalnych ośrodkach.

Autor: Małgorzata Grosman, „Moje Zdrowie"