Ileostomia – co to jest, pielęgnacja, dieta przy ileostomii
Ileostomia to operacyjne wyprowadzenie fragmentu jelita cienkiego na powierzchnię brzucha. Wykonuje się ją po usunięciu jelita grubego i odbytu, np. w następstwie choroby nowotworowej.
Dzięki ileostomii układ pokarmowy może funkcjonować nawet bez jelita grubego. Dzieje się to jednak w sposób całkowicie niekontrolowany, dlatego konieczne jest stałe zaopatrzenie ileostomii w specjalne worki, które przykleja się do skóry wokół przetoki.
Jak i kiedy powstaje ileostomia?
Przyczyny wyłonienia ileostomii to m.in.:
- nieswoiste zapalenia jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna),
- wieloogniskowy rak jelita grubego,
- rodzinna polipowatość gruczolakowata,
- rozległa endometrioza jelita grubego,
- zrosty po przebytych operacjach.
Zwykle ileostomię wyłania się na stałe, wykorzystując do tego część jelita cienkiego, zazwyczaj po prawej stronie brzucha. Czasem wykonuje się też ileostomię dwulufową (pętlową) – w celu wygojenia jelita, którego część musiała zostać usunięta z powodu stanu zapalnego lub niedrożności. Na powierzchnię brzucha wyprowadza się wtedy pętlę jelita cienkiego. Pętla ta następnie jest nacinana, co prowadzi do utworzenia dwóch otworów stomijnych. Taka stomia jest odwracalna i po wygojeniu zespoleń można przywrócić ciągłość przewodu pokarmowego.
Czytaj też: Stomia – co to jest, rodzaje stomii, rodzaje systemów stomijnych
Jak wygląda ileostomia?
Prawidłowa ileostomia jest różowoczerwona i wystaje 2-3 centymetry nad powierzchnię skóry. Nie jest unerwiona, dlatego dotykanie jej nie sprawia bólu.
Pielęgnacja ileostomii
Treść jelitowa, która wydobywa się przez ileostomię, ma konsystencję płynną (proces formowania stolca odbywa się dopiero w jelicie grubym) i zawiera enzymy wątrobowe i trzustkowe, które działają drażniąco na skórę. Co więcej, treści tej jest dużo – 500-800 ml, a w pierwszych miesiącach po operacji nawet 2 l na dobę. Dlatego bardzo ważne jest właściwe stosowanie sprzętu stomijnego i pielęgnacja ileostomii.
Stomia – worki do zbiórki moczu, cewniki, pasty stomijne
W sprzedaży są worki jedno- i dwuczęściowe. W tych drugich wypełniony worek można wymieć na nowy bez odklejania całego sprzętu od stomii. Worki ileostomijne mogą być zamknięte lub otwarte (inaczej: odpuszczalne – można je opróżniać bez zdejmowania, co jest przydatne np. przy biegunkach). Płytka klejąca worka, którą przymocowuje się do skóry, powinna być jak najdokładniej dopasowana do rozmiaru stomii – zapobiegnie to podrażnianiu skóry przez agresywną treść jelitową.
Skóry wokół stomii nie należy smarować zwykłymi kremami i balsamami, ponieważ zmniejszają one przyczepność worków i mogą powodować podciekanie kału pod płytkę. Dla stomików przeznaczone są specjalne preparaty i gaziki ułatwiające czyszczenie skóry i łagodzące podrażnienia. Warto stosować też pasty uszczelniające, które zmniejszają ryzyko odklejenia płytki. Zarówno worki ileostomijne, jak i środki pomocnicze do pielęgnacji stomii są w 100% refundowane.
Ileostomia a dieta
W przeciwieństwie do kolostomii, w której zachowana jest przynajmniej część jelita grubego, ileostomia wymaga przestrzegania bardziej rygorystycznych zaleceń dietetycznych.
Czytaj też: Kolostomia – co to jest, pielęgnacja, dieta przy kolostomii
Przede wszystkim trzeba pamiętać o stałym uzupełnianiu płynów i elektrolitów, aby zapobiec odwodnieniu – do worka stomijnego trafia znaczna ilość wody, która normalnie powinna być wchłonięta w jelicie grubym.
Co prawda stopniowo jelito cienkie przejmuje część jego funkcji (uczy się odzyskiwać wodę ze stolca) i treść jelitowa staje się bardziej gęsta, ale mimo to osoby ze stomią są narażone na odwodnienie. Wskazane jest okresowe, kilkudniowe nawodnienie dożylne z suplementacją elektrolitów i witamin.
Ileostomicy powinni uważnie obserwować reakcje swojego organizmu na różne produkty i czasowo eliminować te, po których czują się gorzej. Po kilku tygodniach można ponownie wprowadzić dany produkt do diety, zaczynając od małych ilości. Dotyczy to zwłaszcza żywności bogatej w błonnik – pełnoziarnistych kasz, warzyw i owoców. Nadmiar błonnika może bowiem powodować biegunkę. Niektórzy ileostomicy nie tolerują produktów wysokotłuszczowych. Pokarmy należy gryźć powoli i dokładnie, ułatwia to pracę skróconemu układowi pokarmowemu.
Czytaj też: Urostomia – co to jest, pielęgnacja, dieta przy urostomii
