Nietrzymanie stolca – przyczyny, leczenie
Szacuje się, że nietrzymanie stolca – w różnym stopniu zaawansowania – dotyczy nawet 10-15% populacji, w większości kobiet. Przyczyną tej wstydliwej dolegliwości może być uszkodzenie mięśni zwieracza odbytu, do którego doszło w czasie porodu. Problemy z utrzymaniem stolca mogą być też spowodowane przewlekłymi zaparciami lub zażywaniem niektórych leków odchudzających.
Przyczyny nietrzymania stolca
Przyczyną nietrzymania stolca i gazów jest nieprawidłowe działanie mięśni zwieracza odbytu – w wyniku ich uszkodzenia lub zmian w unerwieniu spowodowanych zmianami neurologicznymi.
Na uszkodzenie mięśni zwieracza odbytu narażone są kobiety rodzące siłami natury, zwłaszcza gdy poród trwał długo, doszło do pęknięcia krocza lub krocze było nieprawidłowo nacięte. Przyczyną nietrzymania stolca może być też uszkodzenie nerwu sromowego podczas porodu – objawy pojawiają się wtedy nawet wiele lat po porodzie.
Do uszkodzenia zwieracza odbytu może dojść także podczas zabiegów chirurgicznych (operacja przetoki okołoodbytniczej, szczeliny odbytu, hemoroidów, operacje z powodu raka odbytnicy). Z kolei zaburzenia neurologiczne są wynikiem m.in. długoletniej cukrzycy, rwy kulszowej czy stwardnienia rozsianego.
Do nietrzymania stolca i gazów przyczyniają się też przewlekłe zaparcia i choroby zapalne jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, zespół jelita nadrażliwego).
Mechanizm powodujący nietrzymanie kału jest tu nieco inny – przy zaparciach dochodzi do upośledzenia skurczu wewnętrznego zwieracza odbytu i nietrzymania płynnego stolca, w chorobach zapalnych pacjent odczuwa częste i nagłe parcie na stolec (przy jego niewielkiej objętości), co zaburza kontrolę nad wypróżnianiem.
Warto wiedzieć, że do czasowych problemów z nietrzymaniem stolca może dojść podczas przyjmowaniu leków zawierających orlistat (np. Xenical – lek na receptę stosowany w leczeniu otyłości). Orlistat to substancja zmniejszająca wchłanianie tłuszczów przez blokowanie lipaz (rodzaju enzymów).
Efektem ubocznym stosowania orlistatu są m.in.:
- oleiste stolce,
- plamienie tłuszczowe z odbytu,
- gazy z wydzieliną.
Czytaj też: Nietrzymanie moczu – 3 fakty na temat pielęgnacji skóry przy NTM
Nietrzymanie stolca – leczenie
Metoda leczenia zależy od przyczyny i stopnia nietrzymania stolca. Jeśli przyczyną są przewlekłe zaparcia lub biegunki, należy stosować odpowiednią dietę, pomocne są też leki przeciwbiegunkowe. U pacjentów bez defektu mięśni zwieraczy lub z niewielkim ich ubytkiem dobre rezultaty daje wzmocnienie mięśni dna miednicy przez biofeedback (rodzaj treningu behawioralnego z użyciem umieszczonych w odbycie elektrod mierzących skurcze zwieraczy – pacjent uczy się je kontrolować, obserwując wykres na monitorze). Stosuje się też metodę polegającą na wzmacnianiu skurczów zwieraczy odbytu za pomocą elektrod.
U części chorych stosuje się leczenie chirurgiczne:
- zabiegi rekonstrukcyjne zwieraczy,
- wykonanie zwieraczy zastępczych (z mięśni uda lub pośladka)
- wszczepienie hydraulicznej protezy zwieracza.
W zaawansowanych przypadkach nietrzymania stolca konieczne jest wyprowadzenie stomii (sztucznego odbytu).
Czytaj też: Stomia – co to jest, rodzaje stomii, rodzaje systemów stomijnych
Jak sobie radzić z problemem nietrzymania stolca i gazów?
Niezależnie od przyczyny i zaawansowania dolegliwości należy zadbać o właściwą pielęgnację miejsc stale narażonych na kontakt z kałem. Pomocne są różnego rodzaju pieluchomajtki i majtki chłonne – są przepuszczalne i nie powodują odparzeń. Warto pamiętać, że problem inkontynencji kałowej dotyczy nie tylko starszych osób i nie musi oznaczać wycofania się z życia. W wielu przypadkach udaje się go skutecznie pokonać.
Czytaj też:
