Orteza alternatywą dla gipsu. Jak wybrać ortezę?

Skręcenia lub zwichnięcia stawów, zerwanie więzadeł, złamania – w leczeniu wszystkich tych urazów z powodzeniem można stosować ortezy. A to jeszcze nie wyczerpuje spektrum przypadków, w których się je wykorzystuje. Dodać tu należy wady postawy, choroby neurologiczne i reumatyczne czy rekonwalescencję po zabiegach operacyjnych.

Ortezy mają za zadanie unieruchomić uszkodzony staw, partie mięśni lub np. odcinek kręgosłupa oraz utrzymać je w jednej pozycji. Ich przewaga nad stosowanym kiedyś powszechnie do tego celu gipsem polega na tym, że są znacznie lżejsze i bardziej elastyczne, a co za tym idzie ułatwiają poruszenie.

Ze względu na materiał, z którego zostały wykonane ortezy dzieli się na: sztywne, półsztywne (półelastyczne) oraz miękkie (elastyczne). Do produkcji elastycznych wykorzystuje się przepuszczające powietrze i ułatwiające odprowadzanie wilgoci dzianiny lub materiały takie jak neopren (syntetyczny kauczuk mający postać pianki). Sztywne powstają najczęściej z włókna węglowego albo szklanego.

Powszechnie stosowanym w ortezach elementem stabilizującym są poduszki powietrzne umieszczone między warstwami tkaniny.

„Mapa" stosowania, czyli rodzaje i zastosowanie ortez

Stabilizatory, których nazwa wzięła się z połączenia dwóch wyrazów: ortopedia i proteza wykorzystywane są w do leczenia urazów i dysfunkcji obejmujących następujące partii ciała:

• kręgosłup, w tym: odcinek szyjny (kołnierz ortopedyczny), odcinek piersiowy (gorset ortopedyczny, prostotrzymacz, ósemkowe pasy obojczykowe) oraz lędźwiowo-krzyżowy;
• kończyny górne, w tym: staw barkowy (np. orteza odwodząca barku), staw łokciowy, dłoń i nadgarstek;
• kończyny dolne, w tym: staw biodrowy, staw kolanowy, stopa i staw skokowy.

Jak wybrać ortezę?

Zacznijmy od tego, że wyboru ortezy powinno się dokonywać w porozumieniu z lekarzem prowadzącym, np. ortopedą, neurologiem, reumatologiem. Trzeba przy tym wziąć pod uwagę kilka czynników:

• rodzaj oraz stopień urazu lub schorzenia (skręcenie, zwichnięcie, złamanie),
• cel stosowania ortezy (profilaktycznie, leczniczo, do korekcji, po zabiegu operacyjnym),
• czas stosowania ortezy,
• częstotliwość korzystania z ortezy (stale lub czasowo),
• wagę pacjenta (im cięższy pacjent, tym orteza powinna być mocniejsza).

Gdy orteza jest nietrafiona...

Należy pamiętać, że źle dobrana orteza nie tylko nie spełni swojej funkcji, ale jej stosowanie może wywołać nieprzyjemne, a czasami groźne w skutkach konsekwencje.

Do najczęstszych dolegliwości wynikających z noszenia stabilizatorów należą:

• otarcia naskórka, rany i odparzenia (np. w miejscach ucisku szyn lub zawiasów),
• urazy mechaniczne drugiej kończyny,
• zmiany skórne alergiczne typu wypryskowego lub zapalnego,
• zaniki mięśni w okolicy stosowania ortezy,
• osteoporoza spowodowana unieruchomieniem (w przypadku długotrwałego stosowania ortez),
• obrzęki kończyny poniżej miejsca stosowania ortezy, stany zapalne naczyń chłonnych,
• zaburzenia czucia (wynikające z ucisku ortezy na nerwy), objawiające się np. drętwieniem lub mrowieniem,
• okresowe lub długotrwałe niedokrwienie tętnicze,
• powikłania ze strony układu żylnego.

By się tego wszystkiego ustrzec, należy po pierwsze dokonać wyboru ortezy pod okiem fachowca, a po drugie – używać jej zgodnie z zaleceniami lekarza. Stabilizator tego typu, jeśli jest odpowiednio dopasowany, potrafi bowiem zdziałać cuda – przyspiesza proces leczenia i rehabilitacji po przebytym urazie, w związku z tym umożliwia znacznie szybszy powrót do normalnego życia, a w użytkowaniu jest o niebo bardziej komfortowy niż gips.