Osiem faktów nt. brodawek

Te niewielkie narośla, które pojawiaj się na skórze, są wywołane przez różne typy wirusa HPV. Zastanawiasz się, czy brodawki znikną same albo jak uniknąć zarażenia nimi ? Pora je wziąć pod lupę i rozwiać wszelkie wątpliwości.

Brodawki wywołuje wirus brodawczaka

Brodawki wirusowe pojawiają się na skórze po zarażeniu wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus ten ma wiele odmian. Część z nich jest odpowiedzialna za powstawanie łagodnych zmian na skórze, inne powodują zmiany w okolicach narządów płciowych w postaci tak zwanych kłycin, a niektóre wykazują związek z rozwojem nowotworów, np. szyjki macicy, prącia oraz skóry. Wirus ten nie daje się hodować w laboratoriach, na sztucznych podłożach, dlatego naukowcom wciąż nie udało się znaleźć skutecznego leku na wszystkie jego szczepy.

Brodawkami można się zarazić

Brodawkami wirusowymi można zarazić się zarówno przez bezpośredni kontakt z osobą zarażoną (kontakt ze zmienionym chorobowo naskórkiem) np. przez podanie ręki, jak i przez korzystanie ze wspólnych przedmiotów (np. ręcznika). Można się zarazić na basenie, w saunie, solarium, szatni lub w innym miejscu, gdzie przebywa osoba mająca zmiany. Szczególnie podatne na zarażenie tym wirusem są dzieci, dorastająca młodzież oraz osoby z zaburzeniami odporności, w trakcie lub po leczeniu immunosupresyjnym. Zarażeniu sprzyjają drobne urazy skóry na dłoniach oraz wycinanie skórek i pożyczanie narzędzi do manicure i pedicure.

Występują zwykle na dłoniach i stopach

Brodawki wirusowe najczęściej przyjmują postać brodawek zwykłych (występują na dłoniach) i brodawek stóp. Na początku, tuż po zarażeniu, mogą być niemal niewidoczne i nie odróżniać się kolorem się od reszty skóry. Później przybierają formę małych, szarobrunatnych grudek na skórze dłoni, na stopach natomiast przypominają odciski. Mogą występować też w innych miejscach na skórze, np. na ustach. Mają średnicę od kilku do kilkunastu milimetrów. Pojedyncza brodawka wirusowa istnieje 2-3 lata, później obumiera, ale wcześniej może się rozsiać na zdrową skórę w różnych częściach ciała.

Wirus brodawczaka rozprzestrzenia się szczególnie latem

Brodawki powstają w wyniku infekcji wirusowej, dlatego należy zwracać szczególną uwagę na higienę i unikać bezpośredniego kontaktu z osobami zarażonymi. Konieczne jest zachowanie wszelkich środków ostrożności, by nie zarazić domowników: korzystać wyłącznie z własnego ręcznika, gąbki, szczotki. Jeśli brodawki znajdują się na stopach, nie wolno zakładać cudzych butów, chodzić boso po dywanie, wchodzić pod prysznic bez ochronnego obuwia. Wirus brodawczaka częściej rozprzestrzenia się latem: ciepło i wilgoć tworzą idealne warunki do ich rozwoju. Pamiętajmy w czasie letnich wyjazdów, że baseny, natryski, szatnie, pomosty przy akwenach, hotelowe wykładziny, są częstym źródłem zakażenia. Ochroną przed infekcją jest m.in. noszenie klapek.

Brodawki wirusowe trzeba leczyć

Brodawki różnią się opornością na leczenie w zależności od szczepu wirusa, który wywołał zakażenia. Zdarza się, że znikają same po upływie kilku tygodni czy miesięcy, jednak nie należy po prostu czekać aż tak się stanie. Warto skontaktować się z dermatologiem, by ten wskazał w jaki sposób je usunąć. Co do zasady, w przypadku dzieci najbardziej wskazane jest usuwanie brodawki za pomocą preparatów ściągających i złuszczających brodawkę. W przypadku osób dorosłych stosowane są również inne, bardziej inwazyjne metody leczenia np. wymrażanie brodawki ciekłym azotem czy usuwanie prądem, a także chirurgicznie wycinając skalpelem. Chociaż może się zdarzyć, że po wyleczeniu jednej brodawki, pozostałe znikną samoistnie, to należy pamiętać, ze zdarza się to rzadko i nie jest regułą. Fenomen dlaczego tak się dzieje nigdy ten nie został wyjaśniony.

Brodawki „młode" można leczyć farmakologicznie

Brodawki „młode", czyli niepokryte jeszcze zrogowaciałym naskórkiem, można leczyć farmakologicznie. Jedną z metod jest lapisowanie - pocieranie brodawki azotanem srebra przy użyciu specjalnego patyczka (unikając okolic oczu i błon śluzowych). Można też smarować brodawki płynem, żelem lub maścią zawierającą kwas salicylowy, mlekowy lub mocznik. Jednak przed podjęciem jakichkolwiek leczenia na własną rękę, warto skonsultować się z dermatologiem. Pomoże on dobrać właściwą formę terapii. Oporne na leczenie brodawki można usuwać preparatami dostępnymi wyłącznie na receptę. Zwykle leczenie trwa wówczas 3-5 tygodni w zależności od preparatu.

Brodawki o grubszej warstwie - w gabinetach dermatologicznych

Brodawki ze znaczną warstwą rogową, która sprawia ze stosowanie preparatów farmakologicznych może nie być wystarczająco skuteczne, leczy się kriochirurgicznie Metoda ta polega na oddziaływaniu na brodawkę ciekłego azotu o temperaturze od -180 do -110 stopni Celsjusza. Temperatura w obrębie brodawki wynosi wówczas -20 do -30 stopni. Brodawka ulega wymrożeniu. Z reguły zabieg należy powtarzać 2-3 razy. Inną metodą pozbycia się zmian jest terapia laserem - brodawka poddawana jest działaniu światła laserowego. Pod wpływem temperatury w obrębie brodawki, jej uwodnione cząstki odparowują. Usuwanie brodawek laserem wymaga znieczulenia. Stosuje się też elektrokoagulacja – dotykanie brodawki elektrodą przewodzącą prąd wysokiej częstotliwości. Powoduje on wypalenie brodawki i zamknięcie naczynia krwionośnego. Jednak zazwyczaj pozostawia to blizny. Brodawki, zwłaszcza te znacznych rozmiarów, usuwa się także chirurgicznie za pomocą skalpela.

Znane są też ludowe sposoby usuwania brodawek

Huckelberry Finn, jeden z bohaterów książki Marka Twaina pt. „Przygody Tomka Sawyera", miał swoje sposoby na pozbycie się brodawek. Potrzebował do tego fasoli lub kota, a wszystko odbywało się o północy, na rozstaju dróg albo na cmentarzu. Tyle z książki Twaina... Medycyna ludowa ma swoje sposoby na usuwanie brodawek. Zaleca stosowanie glistnika, czyli jaskółczego ziela, rosnącego zwykle przy drogach i na skraju lasu. Sok z łodygi glistnika zawiera alkaloidy, aminy biogenne, flawonoidy oraz sole mineralne. I to właśnie sokiem należy przez kilka dni smarować brodawkę. Niekiedy potrzeba więcej czasu, ale podobno brodawki znikają. Glistnik należy stosować bardzo ostrożnie. UWAGA! Zatarcie oczu sokiem z łodygi powoduje pieczenie, kontaktów z nim powinni też unikać alergicy.

Okiem eksperta

Dr hab. Mariola Pawlaczyk, specjalista dermatolog-wenerolog, kierownik Zakładu Profilaktyki Chorób Skóry Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Brodawki można leczyć farmakologicznie, stosując preparaty dostępne w aptekach, albo metodami dermatochirurgicznymi w gabinetach dermatologicznych. Nie ma leków o swoistym działaniu przeciw wirusom brodawczaka ludzkiego, stad konieczne jest destrukcja zakażonej skóry. Z preparatów stosowanych do złuszczania brodawek, używane są te zawierające kwas mlekowy, salicylowy, dwu- lub trójchlorooctowy. W leczeniu wykorzystuje się także cytostatyki miejscowo działające oraz preparaty immunomodulujące. Wśród metod chirurgicznych najbardziej popularna jest kriochirurgia polegająca na usuwaniu brodawek przy użyciu ciekłego azotu oraz elektrochirurgia. Do zabiegów wykorzystuje się także lasery chirurgiczne i metodę fototerapii dynamicznej. Każdy z tych zabiegów jest w mniejszym lub większym stopniu bolesny, a dolegliwości mogą utrzymywać się kilka dni po zabiegu. Do stosowania zabiegów nie ma przeciwskazań, ale w każdym przypadku o sposobie leczenia decyduje lekarz. W żadnym razie nie należy próbować usuwania brodawek pumeksem gdyż w ten sposób może dojść do wszczepienia wirusa w inne miejsca.

Autor: Elżbieta Dominik, „Moje Zdrowie"