Skręcona kostka – jak leczyć? Kiedy konieczna jest operacja stawu skokowego?

O przekroczenie fizjologicznego zakresu ruchu w stawie skokowym, czyli skręcenie, nie jest trudno nawet podczas codziennych aktywności. Na szczęście leczenie skręconej kostki, uszkodzonych więzadeł i torebki stawowej zwykle jest bezinwazyjne.

Zalecane postępowanie bezpośrednio po urazie w stawie skokowym daje się opisać hasłem PRICE, gdzie poszczególne litery oznaczają:

P –„protection" – ochrona i odciążenie stawu;

R – „rest" – odpoczynek i ograniczenie aktywności;

I – „ice" – schładzanie uszkodzonego miejsca (uwaga! nie można stosować lodu bezpośrednio na skórę, żeby nie narazić się na odmrożenia);

C – „compression" – ucisk (bandaż elastyczny, opaska uciskowa);

E – „elevation" – ułożenie przeciwobrzękowe (uniesienie chorej kończyny powyżej poziomu serca, 15-20 cm w górę).

W skręceniach kostki, które dla ortopedów są chlebem powszednim, postępowanie zgodnie z powyższą zasadą także się sprawdza. Nie zawsze jednak jest ono wystarczające. Zastosowane leczenie, a także jego czas w dużej mierze zależy od ciężkości tego typu urazu.

Lekkie skręcenie kostki – jak leczyć?

Skręcenia I stopnia, równoznaczne z lekkim naciągnięciem torebki stawowej i więzadeł, wymagają ograniczenie aktywności przez 7 do 10 dni (do czasu ustąpienia obrzęku oraz dolegliwości bólowych).

Wskazane są zimne okłady, miejscowe leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a także względne unieruchomienie kończyny poprzez zastosowanie opatrunku uciskowego (bandaż elastyczny lub opaska), stabilizatora, specjalnego lub zwykłego, ale wysokiego obuwia (powyżej kostki). Zabiegi z zakresu fizjoterapii nie są tu bezwzględnie konieczne, ale można je zastosować żeby przyspieszyć proces regeneracji tkanek.

Skręcenie II stopnia i częściowe zerwanie więzadeł – konieczne unieruchomienie kończyny

W przypadku skręceń II stopnia, wiążących się z częściowym zerwaniem więzadeł i torebki stawowej, najważniejsze jest żeby uszkodzenia się nie pogłębiały. Konieczne jest odciążenie oraz unieruchomienie kończyny przez okres 10-14 dni (niektórzy specjaliści przedłużają ten czas z dwóch do trzech tygodni).

Staw stabilizuje się za pomocą lekkiego opatrunku gipsowego (łuski) lub ortezy. Pomocniczo stosuje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, a niekiedy przeciwzakrzepowe. Po unieruchomieniu wskazana jest fizjoterapia w tym: leczenie polem magnetycznym, krioterapia oraz kinezyterapia (leczenie ruchem).

Skręcenie III stopnia i całkowite zerwanie węzadeł – długa rehabilitacja

Skręcenia III stopnia, obejmujące całkowite zerwanie więzadeł i torebki stawowej, wymagają dłuższego (ok. czterotygodniowego) okresu unieruchomienia kończyny w gipsie lub ortezie. W tym czasie musi być ona odciążona (możliwy nacisk do 15 kg), należy też przyjmować środki przeciwbólowe, przeciwzapalne, a czasem także przeciwzakrzepowe.

Następnie – w celu ochrony stawu – pacjentowi zaleca się noszenie stabilizatora lub taping (oklejenie taśmami rehabilitacyjnymi). Powinno to trwać przez 6 do 12 tygodni. Po unieruchomienia potrzebna jest fizjoterapia oraz intensywna rehabilitacja, wykorzystująca m.in. wymienione w przypadku skręceń II stopnia zabiegi fizjoterapeutyczne, zabiegi terapii manualnej, a także masaż tkanek głębokich.

Uszkodzenie stawu skokowego – kiedy konieczna jest operacja?

Uszkodzenia aparatu więzadłowego stawu skokowego zazwyczaj dobrze się goją, wobec czego z reguły wystarcza postępowanie zachowawcze. Dopiero jeśli jest ono nieskuteczne, a uszkodzenia stawu poważne stosuje się zabieg operacyjny, polegający na rekonstrukcji struktur więzadłowych (uszkodzenia skrętne wymagają go ostatecznie jedynie w 5 do 10 proc. przypadków).

Interwencja chirurgiczna jest także wskazana przy przewlekłej niestabilności stawu skokowego. Może do niej dojść w wyniku często powtarzających się urazów (a trzeba pamiętać, że jeden epizod zwiększa prawdopodobieństw kolejnych), urazów źle leczonych lub nieleczonych wcale, albo też zbyt wczesnego powrotu do aktywności i intensywnych treningów po urazie.

Wbrew obiegowej opinii tkance więzadłowej nawet po skręceniu I stopnia, by się zagoić nie wystarczą dwa tygodnie – potrzebuje ok. sześciu; tyle czasu trwa proces tworzenia się blizny i wbudowania do niej kolagenu.