Staw skokowy bez tajemnic – staw skokowy górny i staw skokowy dolny, urazy stawu skokowego
Pod względem obciążeń, jakie musi na co dzień znosić staw skokowy, żaden inny staw nie może się z nim równać. Budowa stawu skokowego jest też o wiele bardziej skomplikowana niż mogłoby się wydawać.
Fragment układu kostno-stawowego człowieka łączący kości podudzia ze stopą, określany mianem stawu skokowego, tak naprawdę kryje w sobie dwie złożone struktury. Są to staw skokowy górny (inaczej nazywany skokowo-goleniowym, a potocznie kostką) oraz staw skokowy dolny (znany też jako skokowo-piętowo-łódkowy).
Staw skokowy górny
Staw skokowy górny jest stawem typu zawiasowego. Budują go dalsze końce goleni, czyli kości piszczelowa i strzałkowa oraz kość skokowa, a dokładniej jej bloczek (to charakterystyczna główka nad piętą).
Kości od zewnątrz pokryte są torebką stawową, która wydziela ułatwiającą poślizg powierzchni stawowych maź. Całą konstrukcję wzmacniają cztery więzadła, leżące po bokach stawu:
- więzadło przyśrodkowe (zwane trójgraniastym, ze względu na trzy składowe części),
- więzadło skokowo-strzałkowe przednie,
- więzadło skokowo-strzałkowe tylne,
- więzadło piętowo-strzałkowe.
W stawie skokowym górnym zachodzą ruchy grzbietowego oraz podeszwowego zginania stopy (odpowiednio jej unoszenia, np. podczas stawania na pięcie, oraz opuszczania, np. stawania na palcach), a gdy stopa jest ustabilizowana na podłożu – ruchy prostowania i pochylania podudzia (goleni) w przód.
Staw skokowy dolny
Staw skokowy dolny to połączenie kości skokowej z kością piętową oraz kością łódkowatą. Anatomicznie (ze względu na oddzielające je więzadło skokowo-piętowe międzykostne) można w nim wyróżnić dwie odrębne komory/stawy: przedni i tylny, z których każdy ma osobną torebkę stawową oraz więzadła.
Czynnościowo jednak tworzą one jedną całość. Staw skokowy dolny jest „wyposażony" w aż osiem wiązadeł. W tylnej jego części znajdują się więzadła skokowo-piętowe:
- więzadło tylne,
- więzadło przednie,
- więzadło przyśrodkowe,
- więzadło boczne,
- więzadło międzykostne.
Z kolei w przedniej części stawu dolnego znajdują się:
- więzadło piętowo-łódkowe podeszwowe,
- więzadło rozdwojone (które rozdziela się na dwie części stanowiące więzadła: piętowo-łódkowe i piętowo-sześcienne)
- więzadło skokowo-łódkowe.
Staw skokowy dolny jest odpowiedzialny za ruchy odwracania i nawracania stopy, czyli unoszenia jej brzegu przyśrodkowego (z jednoczesnym zgięciem grzbietowym i przywodzeniem) oraz bocznego. To właśnie dzięki jego czynności stopa dopasowuje się do nierówności podłoża.
Na urazy stawu skokowego: ortezy, opaski, stabilizatory stawu skokowego
W urazach stawku skokowego stosuje się ortezy na staw skokowy, stabilizatory stawu skokowego oraz opaski na staw skokowy.
Tak skomplikowany w swej budowie staw jest niestety częstym powodem wizyt u ortopedów. Na kontuzję w jego obrębie najbardziej narażeni są sportowcy, ale nierzadko doświadczają ich także zwykli śmiertelnicy. Do najczęściej występujących urazów stawu skokowego należą:
- skręcenie stawu skokowego, czyli uraz doprowadzający do uszkodzenia więzadeł;
- zwichnięcie – jest to nieprawidłowe przemieszczenie się względem siebie kości i innych powierzchni, często skutkujące rozerwanie torebki stawowej i samych więzadeł;
- złamanie stawu skokowego, przy czym w obrębie stawu skokowego najczęściej dochodzi do złamań kości goleni (jednej lub obu). Przy czym jeśli chodzi o kość strzałkową, to jest z reguły złamanie kostki bocznej, a piszczelową – kostki przyśrodkowej.
