Szczepienia przed podróżą

Dalekie podróże do tropikalnych zakątków świata to fantastyczna przygoda, ale też duży szok dla przyzwyczajonego do europejskich warunków organizmu. Jedną z pamiątek przywiezionych z zagranicznego wyjazdu może być będzie groźna, egzotyczna choroba.

Czy każdy człowiek jest w tej samej mierze narażony na egzotyczne choroby? Oczywiście nie, wszystko zależy od charakteru wyjazdu i kondycji zdrowotnej podróżującego. Jeśli podróż jest służbowa, a jej celem ekskluzywny, 5-gwiazdkowy hotel w kurorcie, ryzyko zarażenia będzie dużo mniejsze, niż w przypadku długich wyjazdów w tereny mniej uprzemysłowione, położone z dala od głównych szlaków turystycznych. Zupełnie inna jest też odporność organizmu zdrowego, młodego człowieka i osoby w podeszłym wieku, z cukrzycą, astmą czy chorobą wieńcową, a także małych dzieci i kobiet w ciąży.

Zasady bezpieczeństwa

Dlatego tak ważne jest, by na około 8 tygodni przed planowaną podróżą do egzotycznych rejonów świata zgłosić się na konsultację lekarską w sprawie ewentualnych szczepień ochronnych. W Polsce funkcjonuje wiele ośrodków medycyny podróży, bardzo łatwo znaleźć je przez Internet. W mniejszych miejscowościach stosownych informacji udzielają również wszystkie punkty szczepień. Jeśli konieczne będzie szczepienie ochronne, ośrodek wystawi podróżnikowi obowiązującą na całym świecie Międzynarodową Książeczkę Szczepień tzw. „żółtą książeczkę". To bardzo ważny dokument, bez którego nie można przekroczyć granic niektórych państw.

Szczepienia obowiązkowe

Na podstawie Międzynarodowych Przepisów Zdrowotnych, jedynym obowiązkowym szczepieniem dla osób podróżujących do państw Afryki, Ameryki Południowej, Centralnej oraz niektórych państw w Azji jest szczepienie przeciwko żółtej febrze (żółtej gorączce). Chorobę wywołuje wirus przenoszony na człowieka poprzez ukłucie zakażonego komara. Szacuje się, że ryzyko zachorowania u osób nieuodpornionych przed wyjazdem dotyczy 50 podróżnych na 100 000 w ciągu 2-tygodniowego pobytu (w Afryce Zachodniej). Biura podróży, które sprzedają wycieczki w regiony objęte nakazem szczepienia przeciwko żółtej febrze powinny o tym fakcie poinformować swoich klientów, jednak to do tych ostatnich należy inicjatywa, czyli znalezienie placówki medycyny podróży i zaszczepienie się. Warto o tym wiedzieć i pamiętać już na etapie planowania wyjazdu.

Niektóre państwa mają swoje wewnętrzne przepisy wizowe dotyczące szczepień, np. aby dostać się do Arabii Saudyjskiej konieczne jest udokumentowanie szczepienia przeciwko zakażeniom meningokokowym. Jeśli podróżny nie jest tego świadomy lub zlekceważy ten przepis, wakacje może spędzić w kwarantannie, w dodatku na własny koszt. Jeśli będzie miał więcej szczęścia - zostanie zaszczepiony na granicy.

Szczepienia zalecane

W zależności od docelowego miejsca pobytu oraz stanu zdrowia osoby podróżującej, lekarz medycyny podróży może zalecić szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, poliomyelitis, durowi brzusznemu, żółtej febrze, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B), zakażeniom meningokokowym, cholerze, wściekliźnie, kleszczowemu zapaleniu mózgu. Szczepienie przeciwko wściekliźnie zalecane jest głównie osobom szczególnie narażonym: np. weterynarzom, leśnikom, ale czasami zaleca się je również zwykłym turystom wyjeżdżającym w rejony zagrożone wścieklizną (aktualnie to poważny problem np. na Bali, gdzie w wyniku pogryzienia przez bezpańskie, chore psy w 2015 roku zmarło dziewięć osób).

Ochrona przed malarią

Na terenie Polski corocznie notuje się od kilku do kilkudziesięciu importowanych zachorowań na malarię oraz sporadyczne zgony. Rejony, w których może dojść do zarażenia, to przede wszystkim obszary tropikalnej i subtropikalnej Azji, Afryki, Ameryki Południowej i Środkowej oraz wyspy południowo-zachodniego Pacyfiku. Chorobę wywołują pierwotniaki z rodzaju plasmodium, w warunkach naturalnych jest przenoszona przez komary. Namnażanie pasożyta w organizmie prowadzi do rozpadu krwinek czerwonych, wystąpienia anemii, małopłytkowości, zaburzeń w przepływie krwi. Nieleczona lub ciężko przebiegająca malaria doprowadzić może do niewydolności nerek, wątroby, śpiączki i w ostateczności do zgonu. Niestety, nie istnieje jeszcze szczepionka uodparniająca przed zakażeniem. Lekarze medycyny podróży uczulają jednak swoich pacjentów na konieczność stosowania odpowiedniej profilaktyki przeciwmalarycznej. Zależy ona od kilku czynników: stopnia narażenia na zarażenie, dominacji określonego typu zarodźca w danym regionie, stopnia oporności pasożyta na leki przeciwmalaryczne oraz prawdopodobieństwa występowania ciężkich objawów niepożądanych związanych z koniecznością przyjmowania wielu leków przeciwmalarycznych. Postępowanie zapobiegające zachorowaniu obejmuje unikanie kontaktu z komarami oraz odpowiednią chemioprofilaktykę, czyli podawanie osobie podróżującej odpowiednich leków (w zależności od ich rodzaju, stosuje się je od 2 tygodni do 2 dni przed wyjazdem do regionów zagrożonych malarią).

Szczepienia zalecane przed podróżą do Indii:

wzw A, błonica, tężec, polio, dur brzuszny, w niektórych regionach zaleca się również szczepienia przeciw: wzw B, wściekliźnie, japońskiemu zapaleniu mózgu oraz szczepionkę meningokokowa (A+C) i szczepionkę p/gruźliczą.

Szczepienia zalecane przed podróżą do Meksyku:

wzw A, błonica, tężec, polio, dur brzuszny, w niektórych regionach również zaleca się szczepienia przeciw: wzw B, wściekliźnie i szczepionkę p/gruźliczą

Szczepienia zalecane przed podróżą do Maroka:

wzw A, wzw B, błonica, tężec, polio, dur brzuszny, w niektórych regionach zaleca się szczepienia: przeciw wściekliźnie, szczepionkę meningokokową, szczepionkę p/gruźliczą.

Szczepienia zalecane przed podróżą do Tajlandii:

wzw A, wzw B, błonica, tężec, polio, dur brzuszny, w niektórych regionach zaleca się również szczepienia przeciw wściekliźnie, japońskiemu zapaleniu mózgu i szczepionkę p/gruźliczą.

Autor: Kamila Śnieżek, „Moje Zdrowie"