Wszystko co musisz wiedzieć nt. badań piersi

Wcześnie wykryty rak piersi jest całkowicie uleczalny. Dzięki badaniu piersi można wychwycić zmiany nowotworowe na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Co trzeba wiedzieć o badaniu piersi?

Niepokojące objawy

Gdy guz piersi rośnie, mogą pojawić się niepokojące objawy: asymetria piersi, wciągnięcie brodawki lub skóry, wyciek z brodawki (surowiczy lub surowiczo-krwisty). U niektórych pacjentek rak piersi przybiera postać zapalną - wówczas pojawia się obrzęk i zaczerwienienie skóry, bolesność. Częstym objawem jest powiększenie pachowych węzłów chłonnych po stronie guza. Najczęstszym symptomem raka sutka jest natomiast guz, który często wykrywa sama chora. Jest on zazwyczaj dosyć twardy, czasem ma nierówną powierzchnię i zwykle dobrze wyczuwalne granice. Szczególnie agresywną postacią raka piersi jest zapalny rak sutka, którego objawem jest obrzęknięta, „pomarańczowa" skóra. Każde niepokojące zmiany powinien zweryfikować lekarz.

Samobadanie piersi

Każda dorosła kobieta powinna raz w miesiącu przeprowadzić samobadanie piersi. Jak je przeprowadzić?

Zdejmij bluzkę i stanik, stań przed lustrem, unieś ręce wysoko do góry i przyjrzyj się piersiom. Zwróć uwagę na ich kształt – czy nic się nie zmieniło? Skóra na piersiach nie powinna być przebarwiona, nie powinna się też marszczyć się lub być dziwnie napięta. Przełóż ręce na biodra i ponownie przyjrzyj się piersią zwracając uwagę na ich kształt. Ściśnij brodawkę i sprawdź czy nie wydziela się z niej płyn. Ułóż lewą dłoń z tyłu głowy, a prawą na lewej piersi. Trzema środkowymi palcami lekko naciskając, zataczaj drobne kółeczka wzdłuż piersi, z góry na dół i z powrotem. Tak samo postępuj z prawą piersią. Jeśli zauważysz coś niepokojącego, koniecznie udaj się do lekarza, bo chociaż nie każdy wykryty guzek jest rakiem, to każdy należy pokazać specjaliście. Zmień ręce i zbadaj prawą pierś. Zbadaj też miejsce w okolicach pachy – naciskając ciało sprawdź, czy nie wyczuwasz guzków.

USG

Pierwsze badanie USG piersi warto wykonać mając około 20 lat. Młoda pierś nie nadaje się do badania mammograficznego ze względu na strukturę gruczołową. USG piersi wykonane prywatnie kosztuje około 50 zł, ale ginekolog może dać pacjentce skierowanie na to badanie. Lekarz powinien też obowiązkowo sprawdzić piersi pacjentki – jeśli sam nie zaproponuje badania, warto o nie się upomnieć. Jak często wykonywać USG? Najlepiej co rok lub dwa lata.

Mammografia – zrobisz ją za darmo

Kobiety w wieku 50-69 lat nie muszą płacić za badania mammograficzne. Pozostałe panie zapłacą za nie około 100 zł. Bezpłatne badania przysługują też tym, które są objęte programem dla kobiet z grupy ryzyka (najbliższe krewne były chore na raka piersi). Jeśli należysz do tej grupy, mammografię powinnaś wykonać najpóźniej w wieku 35 lat. Co pewien czas organizowane są akcje, w czasie których można bezpłatnie wykonać profilaktyczne badanie mammograficzne i USG. Warto z nich skorzystać!

Mammografia 3D z tomosyntezą

To najnowsza metoda badania piersi. Pierś jest prześwietlana milimetr po milimetrze, pod różnymi kątami. Podczas jednego badania można uzyskać do 400 zdjęć (dla porównania w klasycznej mammografii otrzymuje się 4 zdjęcia). Dzięki temu otrzymuje się bardzo precyzyjny obraz struktury piersi. Co istotne, zapis można odtwarzać tak jak film, zbliżać, oddalać oraz powiększać wybrane fragmenty. Badanie piersi za pomocą Mammografii 3D z tomosyntezą umożliwia lokalizację przestrzenną zmian, co jest ważne np. dla chirurga onkologa. Niestety, dostępność tej techniki diagnostycznej jest na razie niewielka ze względu na wysoki koszt aparatury.

Rezonans magnetyczny MRI

Badanie piersi rezonansem magnetycznym wykrywa zmiany nowotworowe z większą czułością od mammografii, ale jest droższe. Koszt takiego badania to około 600 zł. To badanie nieinwazyjne i może być wykonywane nawet u kobiet w ciąży.

Kiedy najlepiej się badać?

W wyniku wahania poziomu hormonów- przed miesiączką oraz w jej trakcie - piersi większości kobiet są opuchnięte i nadwrażliwe. Małym zmianom ulega też konsystencja ich tkanki. Z tego względu kontrolę piersi - samobadanie, USG czy mammografię – najlepiej wykonywać tydzień po zakończeniu miesiączki. Samobadanie piersi warto przeprowadzać co miesiąc, zawsze tego samego dnia – stanie się to wówczas nawykiem. Kobiety w okresie menopauzy powinny także wyznaczyć sobie stały dzień i właśnie tego dnia co miesiąc badać piersi w domu.

Uwaga na geny

Szacuje się, że w Polsce żyje około 100 tys. nosicielek mutacji genu BRCA1 i BRCA2. Ryzyko wystąpienia raka piersi w tej grupie pacjentek jest 5-10 razy większe niż u przeciętnej Polki. Kobiety u których wykryto mutacje w genie BRCA1 są obciążone ryzykiem zachorowania na nowotwór piersi wynoszącym ponad 80 proc. oraz 40 proc. ryzykiem wystąpienia nowotworu jajnika. W grupie nosicielek mutacji BRC1 regularne badanie piersi powinno być priorytetem. Pacjentki zakwalifikowane do grupy ryzyka ze skierowaniem od genetyka mają możliwość wykonania badania genu BRCA1 w ramach refundacji. Wszystkie inne osoby mogą wykonać badanie genetyczne w regionalnej onkologicznej poradni genetycznej na własną rękę za około 500 zł.

Autor: Anna Komorowska, „Moje Zdrowie"