Wszystko o lekach na alergię

Życie pacjenta cierpiącego na alergię nie jest, szczególnie o tej porze roku, łatwe. Na szczęście dzięki postępowi medycyny chorzy nie są dziś bezradni. Jakie substancje czynne wykorzystuje się w leczeniu tej choroby i które będą najlepsze?

Glikokortykosteroidy

Charakteryzuje je silne i wielopoziomowe działanie przeciwzapalne, a tym samym wielka skuteczność. Zaleca się je w zaostrzeniu chorób alergicznych, a także w stanach zagrożenia życia wywołanych alergiami. Stosowane donosowo skutecznie zwalczają objawy tj. katar, świąd nosa czy uczucie jego zatkania. Stosowane na skórę umożliwiają leczenie atopowego zapalenia skóry i alergicznego wyprysku kontaktowego.

W lekach przeciwalergicznych wykorzystuje się dziś szeroką gamę glikokortykosteroidów. Z uwagi na siłę ich oddziaływania, powinny być zawsze stosowane zgodnie ze wskazaniami i zaleceniem lekarskim, we właściwych dawkach i przez odpowiedni czas, bo zmniejsza to ryzyko wystąpienia niektórych działań ubocznych.

Leki przeciwhistaminowe

Dzielimy je na leki przeciwhistaminowe pierwszej i drugiej generacji. Jedne i drugie działają w podobny sposób – hamują działanie histaminy.

Histamina to substancja naturalnie występująca w organizmie, jednak uwolnienie z komórek tucznych dużych jej ilości inicjuje procesy fizjologiczne, których konsekwencją jest reakcja alergiczna. Leki przeciwhistaminowe, zarówno pierwszej jak i drugiej generacji, zmniejszają wydzielani, a tym samym oddziaływanie histaminy i wyeliminują objawy alergii. Jedne od drugich odróżnia przede wszystkich występowanie skutków ubocznych: pojawiają się one głównie przy stosowaniu leków pierwszej generacji. Skutkami ubocznymi najczęściej są senność, zawroty i bóle głowy, zaburzenia widzenia, suchość w jamie ustnej i zmniejszenie wydzielania łez (ważne dla wszystkich tych, którzy pracują przy komputerach), zwiększenie masy ciała, zatrzymanie moczu.

Pierwsza generacja

Do substancji przeciwhistaminowych pierwszej generacji należą między innymi klemastyna i hydroksyzyna.

Klemastyna – stosowana jest doustnie głównie w leczeniu chorób alergicznych skóry i alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, dożylnie – międ

Feksofenadyna

cznie łagodzi świąd, stąd jej zastosowanie w leczeniu alergii. Niestety, wykazuje znaczące interakcje z innymi lekami, może też dawać szereg działań niepożądanych.

Druga generacja

W lekach drugiej generacji znajdziemy między innymi feksofenadynę, lewocetyryzynę, loratadynę czy ketotifen.

Feksofenadyna – stosowana jest głównie w leczeniu kataru siennego i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej. Zwykle nie powoduje senności i nie działa uspokajająco.
Lewocetyryzyna – stosowana jest w leczeniu przewlekłego i sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa oraz przewlekłej pokrzywki idiopatycznej. Zazwyczaj nie powoduje senności i nie daje efektu uspokajającego.
Loratadyna – działa bardzo podobnie do innych leków przeciwhistaminowych drugiej generacji. Ponieważ loratadyna może wpływać na wyniki skórnych testów alergicznych, zaleca się jej odstawienie co najmniej dwie doby przed zaplanowanymi testami.
Ketotifen –zapobiega zarówno przewlekłej pokrzywce, atopowemu zapaleniu skóry, alergicznemu zapaleniu spojówek i katarowi siennemu, stosowany jest też w objawowym leczeniu tych chorób alergicznych.
Ketotifen może wchodzić w reakcje z innymi lekami, a na początku leczenia może dawać szereg objawów niepożądanych.

Leki antyleukotrienowe

Leukotreiny zwiększają przepuszczalność naczyń włosowatych, nasilają wydzielanie gęstego i lepkiego śluzu, powodują też skurcz oskrzeli. Leki antyleukotrienowe mają za zadanie zahamowanie ich działania, a tym samym uniemożliwienie doprowadzenia przez nie do wystąpienia niepożądanych zmian. Choć substancje te stosowane są przede wszystkim w systematycznymi i długotrwałym leczeniu astmy i POChP, to jednak skuteczne są także w łagodzeniu kataru siennego. Substancjami czynnymi w lekach antyleukotrienowych są montelukast i zafirlukast.

Kromony

Są substancjami stosowanymi w profilaktyce alergii u osób uczulonych. Kromony oddziałują na komórki, z których uwalniana jest histamina, nie dopuszczając do zainicjowania reakcji alergicznej. Ich wadą jest to, że działają z opóźnieniem – efekt ich zażywania osiąga się po tygodniu, a nawet później, po 3-4 tygodniach. Z tego powodu trzeba po nie sięgnąć z wyprzedzeniem, a nie dopiero w momencie kontaktu z alergenem (na przykład kilka tygodni przed rozpoczęciem kwitnienia przez rośliny, na pyłek których jesteśmy uczuleni).

Do kromonów zaliczany jest między innymi kromoglikan disodowy. Podawany w formie wziewnej zapobiega atakom astmy, zmniejsza ich częstotliwość i nasilenie, pozwala na zmniejszenie dawek innych stosowanych w astmie leków. Podany doustnie oddziałując na błonę śluzową przewodu pokarmowego zmniejsza jej przepuszczalność dla alergenów pokarmowych, stosowany do oczu łagodzi objawy zapalenia spojówek, zarówno ostrego sezonowego, jak i przewlekłego, także alergii związanych z korzystaniem z soczewek kontaktowych. Podobną rolę pełni używany do nosa – jest skuteczny w leczeniu całorocznego i sezonowego kataru alergicznego.

Leki obkurczające naczynia krwionośne

Mogą być w postaci doustnej, do nosa lub do oczu. Leków obkurczających naczynia krwionośne nie można stosować bez konsultacji dłużej niż kilka dni z uwagi na ryzyko wystąpienia skutków ubocznych – mogą one wywoływać polekowy nieżyt nosa bądź wtórne przekrwienie spojówek, w przypadku tabletek lista potencjalnych skutków ubocznych, pojawiających się nawet przy zgodnym z zaleceniami lekarskimi zastosowaniem, jest bardzo długa. Stosowane przez dłuższy czas tracą siłę działania, a nawet stają się zupełnie nieskuteczne.

Substancjami czynnymi w lekach obkurczających naczynia krwionośne są między innymi:

Efedryna – prowadzi do zwężenia naczyń krwionośnych, w tym także naczyń błony śluzowej nosa.
Fenylefedryna – łagodzi objawy alergicznego nieżytu nosa, zmniejsza obrzęk trąbki słuchowej ucha oraz błony śluzowej. W postaci kropli do nosa również stosowana jest przy katarze siennym.
Pseudoefedryna – ma zastosowanie w objawowym leczeniu zapalenia błony śluzowej nosa i zatok zarówno na tle alergicznym, jak i w przebiegu zakażenia górnych dróg oddechowych.
Nafazolina – jest składnikiem kropli do oczu lub do nosa. Podana do nosa ułatwia oddychanie, udrażnia też trąbkę słuchową, zaaplikowana do worka spojówkowego łagodzi objawy alergiczne oczu.

Immunoterapia

Pisząc o lekach stosowanych w terapii chorób alergicznych nie sposób nie wspomnieć o immunoterapii, jedynej metodzie leczenia, która pozwala uzyskać nie czasowe (trwające przez okres stosowania leku), ale długotrwałe efekty. Uzyskuje się je poprzez podawanie chorym szczepionki z alergenem. Szczepionki te mają różne formy, najpowszechniejsza jest forma podskórna, mogą być jednak również stosowane podjęzykowo, zostały też opracowane szczepionki w formie plastrów. Immunoterapia skuteczna jest w leczeniu alergii na różnym tle, w tym alergicznego nieżytu nosa i spojówek, astmy atopowej, alergii na jad owadów czy na roztocza kurzu.

Zapamiętaj!

Leki przeciwhistaminowe dzielimy je na leki przeciwhistaminowe pierwszej i drugiej generacji. Jedne i drugie działają w podobny sposób – hamują działanie histaminy.

Czy wiesz, że...

... immunoterapia skuteczna jest w leczeniu alergii na różnym tle, w tym alergicznego nieżytu nosa i spojówek, astmy atopowej, alergii na jad owadów czy na roztocza kurzu.

Zapamiętaj

Kromony oddziałują na komórki, z których uwalniana jest histamina, nie dopuszczając do zainicjowania reakcji alergicznej. Ich wadą jest to, że działają z opóźnieniem.

Autor: Małgorzata Grosman, „Moje Zdrowie"