Zbyt słabe opakowanie

Narządy w jamie brzusznej mają swoje określone miejsca. Tego porządku „pilnują" mięśnie i powięzi. Gdy te osłabną, a w jamy brzusznej dojdzie do wzrostu ciśnienia, może nastąpić uwypuklenie błony otrzewnej poza jej miejsce. To właśnie jest przepuklina.

Może dotknąć niemal każdego, w szczególności osoby starsze, kobiety po kilku porodach, mężczyzn cierpiących na przerost prostaty czy osoby wykonujące prace fizyczne. To stan, w którym narząd wewnętrzny bądź jego fragment przedostaje się przez otaczające go mięśnie i tkanki tworząc charakterystyczne uwypuklenie na ciele, najczęściej w obrębie brzucha. Przepuklinę należy koniecznie pokazać lekarzowi, gdyż nieleczona powiększa się i może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia.

Konieczna operacja

Gdy do niej dojdzie, w pachwinie lub w pachwinie lub w okolicy pępka pojawia się charakterystyczny guzek. To znak, że w tym miejscu pojawiła się przetoka, przez którą przecisnęła się otrzewna wraz z zawartością - najczęściej z fragmentem jelita cienkiego. Takie zapętlenie jelit wewnątrz worka przepuklinowego bywa bardzo groźne, nigdy nie cofa się samoistnie, a jedynym sposobem leczenia jest operacja.

Osłabione powłoki brzuszne

Najczęstszą przyczyną powstawania przepukliny są zaburzenia syntezy i degradacji włókien kolagenowych, przez co najbardziej narażone na nią są osoby w podeszłym wieku. Osłabieniu mięśni otaczających jamę brzuszną sprzyjają też złe nawyki żywieniowe (przepuklina jest bardzo częstym schorzeniem osób otyłych) lub ciąża, a ciśnienie wewnątrzbrzuszne zwiększa wysiłek fizyczny, zwłaszcza dźwiganie ciężarów, a także przewlekły kaszel czy zaparcia. Osobami zagrożonymi powstaniem przepukliny są też mężczyźni cierpiący na przerost prostaty, astmatycy i palacze. Najczęstsze rodzaje przepukliny brzusznej to przepuklina pachwinowa, udowa, pępkowa i kresy białej. Do przetoki może dojść również w bliźnie pooperacyjnej (powikłanie zabiegów w jamie brzusznej) a także – stosunkowo rzadko – u dziecka tuż po narodzinach, w wyniku niepełnego zamknięcia otworów w ścianie jamy brzusznej w życiu płodowym.

Twardy guzek

Najbardziej charakterystycznym i trudnym do przeoczenia objawem przepukliny jest pojawienie się na ciele twardego, napiętego guzka, którego nie da się cofnąć. Guz może powiększać się w wyniku wysiłku fizycznego i napinania mięśni brzucha, np. podczas dźwigania ciężkich zakupów lub napadów silnego kaszlu, a nawet podczas oddawania stolca. Zmianie tej może, choć nie musi towarzyszyć ból w okolicach guza. W dalszej fazie rozwoju przepukliny mogą pojawić się kłopoty z wypróżnianiem, mdłości i wymioty. Przepuklinę diagnozuje lekarz na podstawie wywiadu, badania fizykalnego, często również badania ultrasonograficznego.

Kiedy do lekarza?

Pacjent, który zaobserwował u siebie pojawienie się guzka przepuklinowego nie powinien zwlekać z wizytą u lekarza. Przepuklina w początkowym stadium, a więc gdy jej wrota (punkt zmniejszonego oporu tkanek) są jeszcze szerokie, często jest „odprowadzana", a więc zawartość guza można umieścić z powrotem w jamie brzusznej. W późniejszych stadiach dochodzi jednak do zrostów, które utrudniają sprawę. Trzeba pamiętać, że schorzenie to samo się nie cofnie, a wręcz przeciwnie – będzie się powiększać, grożąc poważnymi komplikacjami. Do tych najniebezpieczniejszych należy ryzyko uwięźnięcia jelit w worku przepuklinowym, a więc zaburzenia ich drożności i w efekcie martwicy, perforacji, a nawet wstrząsu septycznego.

Laparoskopowe i klasyczne

Niestety nie ma innej, niż operacyjna, metody usuwania przepukliny. Nie trzeba się jednak bać operacji - usuwanie przepukliny przeprowadza się w trybie niemal ambulatoryjnym, pacjenci z reguły stają na własnych nogach już dzień po zabiegu. Metody i techniki operowania przepuklin są nieustannie udoskonalane, gdyż jest to jedno z najczęstszych schorzeń wymagających leczenia chirurgicznego. Obecnie stosowane jest leczenie laparoskopowe oraz klasyczne. Obydwa mają na celu odprowadzenie na właściwie miejsca uwięzionych w worku przepuklinowym narządów wewnętrznych oraz wzmocnienie powłok brzusznych w newralgicznych miejscach, poprzez zastosowanie mocnych szwów (w przypadku bardzo małych przepuklin), a także specjalnej siateczki z tworzyw sztucznych (metoda Lichtensteina). W przypadku uwięźnięcia przepukliny konieczna bywa częściowa resekcja jelita.

Zachowawczo

Zdarzają się jednak pacjenci, których z różnych powodów nie można operować. W ich przypadku stosuje się leczenie zachowawcze polegające na założeniu specjalnych pasów przepuklinowych, które powinny być wymieniane co kilka miesięcy. Nie jest to jednak metoda skuteczna, gdyż nie chroni przed rozwojem, a więc powiększaniem się już istniejącej przepukliny.

Autor: Kamila Śnieżek, „Moje Zdrowie"