Zwyrodnienie stawu biodrowego – jak sobie z tym radzić?

Stawy biodrowe należą do największych w organizmie człowieka. Ich funkcja także jest niebagatelna – utrzymują ciało w pozycji pionowej i umożliwiają lokomocję. Co więc robić gdy dochodzi do zwyrodnienia, czyli koksartrozy, jednego lub obu z nich?

Choroba zwyrodnieniowa stawów, w tym także stawu biodrowego, polega na postępującym niszczeniu wyściełającej je chrząstki. Na skutek jej stopniowej degeneracji odsłonięte zostają powierzchnie kostne, które zaczynają o siebie trzeć.

Dochodzi do zmian w nasadach kości (z czasem tworzą się na nich wyrostki kostne zwane osteofitami) oraz zapalenia błony maziowej, co prowadzi do uszkodzenia struktur stawu oraz zaburzenia jego funkcji.

Ze względu na dużą powierzchnię i ruchomość staw biodrowy jest tym, który choroba zwyrodnieniowa szczególnie sobie upodobała. Niekorzystne i niestety nieodwracalne zmiany dotyczą tu głowy kości udowej oraz panewki w miednicy, w której ta kość się porusza.

Koksartroza nie wybiera

Kiedyś dominował pogląd, że koksartroza to naturalny proces starzenia i zużywania się stawu biodrowego. Tak naprawdę zwyrodnienia stawów biodrowych, choć dotyczą głównie osób po 50. roku życia, nie omijają także ludzi młodszych.

Zmiany tego typu dzieli się na te o charakterze pierwotnym lub wtórnym. W pierwszym przypadku przyczyny koksartrozy nie są do końca znane. Być może powstają z powodu zachwiania metabolizmu chrząstki stawowej lub zmiany w składzie płynu stawowego. W drugim zwyrodnienie wywołują wady wrodzone np. wrodzona dysplazja stawu biodrowego) lub nabyte w konsekwencji m.in.: nadwagi; cukrzycy; powtarzających się mikrourazów, wynikające z przeciążenia stawu, np. w trakcie wykonywania ciężkiej pracy fizycznej; osteoporozy, siedzącego trybu życia, zaburzeń metabolicznych i hormonalnych.

Niektórzy badacze sądzą, że istnieje też genetyczna predyspozycja do wystąpienia koksartrozy.

Zwyrodnienie stawu biodrowego – objawy

Koksartroza to choroba podstępna, ponieważ może rozwijać się przez lata nie dając żadnych objawów.

Pierwszym jej znakiem jest uczucie sztywność stawu np. po dłuższym siedzeniu lub nocy, które zwykle mija po rozchodzeniu. Kolejny to ból w pachwinie, pojawiający się w momentach obciążenia stawu (wstawanie, siadanie, chodzenie, kucanie), który czasem promieniuje do kolana lub odcinka lędźwiowego kręgosłupa.

W miarę rozwoju zwyrodnienia ból się nasila – występuje również w spoczynku (siedzenie czy leżenie), może też stać się ciągły. Chcąc go uniknąć chory chodząc zaczyna mimowolnie utykać, co jest bardzo charakterystycznym objawem i może niestety doprowadzić do zaniku mięśni.

W zaawansowanym procesie zwyrodnieniowym dochodzi do znacznego ograniczenia ruchomości stawu (określanego jako sztywność stawu). Chory ma wtedy poważne trudności w poruszaniu się i wykonywaniu innych codziennych czynności.

Skutki zwyrodnienia stawu biodrowego

Ponieważ proces zwyrodnieniowy jest nieodwracalny, dlatego im wcześniej się go rozpozna i rozpocznie terapię, tym lepiej. Już w początkowym stadium rozwoju choroby zaleca się:

• odciążenie stawu poprzez redukcję masy ciała,
• chodzenie wspierając się na lasce,
• ćwiczenia, która wzmocnią staw i otaczające go mięśnie,
• fizjoterapię z leczeniem ruchem oraz wykonywaniem zabiegów z użyciem prądu, pola magnetycznego oraz termo- i krioterapii,
• niekiedy zaleca się przyjmowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych.

Niestety, czasami uszkodzenia stawu są na tyle duże, a dolegliwości bólowe, mimo leczenia objawowego i rehabilitacji, na tyle silne, że konieczna jest endoprotezoplastyka stawu biodrowego, czyli wymiana jego elementów na sztuczne. Może ona mieć charakter całkowity (wymienia się zarówno panewkę w miednicy, jak i głowę kości udowej) lub częściowy (wymienia się tylko powierzchnię stawową, czyli panewkę, a głowę kości udowej się zostawia).